تحقیقات کاربردی فقه و حقوق

تحقیقات کاربردی فقه و حقوق

واکاوی تطبیقی قواعد حقوقی پیش قرارداد در فقه و حقوق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رفسنجان، کرمان، ایران
چکیده
اگرچه انعقاد قرارداد‌های معین توسط قانون در میان افراد متداول می‌باشد، اما امکان دارد افراد، پیش از انعقاد قرارداد خویش راجع به انعقاد آن وارد گفتگو‌های مقدماتی گشته و این گفتگو‌ها در خصوص انعقاد عقد مورد نظرشان در آینده به توافق بینجامد. این توافقات را پیش‌قرارداد یا وعده‌ی قرارداد می‌نامند. با وجود اینکه در ماده‌ی 10 قانون مدنی به صورت کلی جواز انعقاد قرارداد‌های خصوصی داده شده‌است، ولی در قانون، مبحثی به این موضوع اختصاص داده نشده و تنها در دو ماده‌ی 339 ‌و ‌1035 می‌توان به وجود چنین توافقی پی‌برد. آنچه‌که در بیانات حقوقدانان به عنوان پیش‌قرارداد مطرح شده، وعده‌ی دو‌جانبه و یک‌جانبه‌ی قرارداد می‌باشد. در مورد اول دوسوی توافق، تعهد به بیان ایجاب در آینده در خصوص عقد مدنظرشان می‌کنند و در مورد دوم علی‌رغم وجود دو طرف، تنها یک طرف ایجاب مربوط به عقد اصلی را بیان و تعهد به نگهداری آن همراه با تعیین مهلت برای اعلام قبولی طرف مقابلش می‌کند. پرسشی که مطرح می‌باشد این است که ماهیت این دو توافق و به تبع آن آثار آن چیست و آیا توافقی مطمئن برای حفظ حقوق طرفین می‌باشد؟ ‌عده‌ای این دو وعده را شرط ابتدایی و وعده‌ای صرفاً اخلاقی دانسته و عده‌ای نوع دوم را چیزی مابین ایجاب و عقد نهایی می‌دانند. به نظر می‌رسد اگر این توافق، خصوصیات یک قرارداد را دارا باشد و قصد طرفین از بستن این عقد صرفاً تردید در انعقاد عقد اصلی نبوده و واقعاً خواهان انعقاد آن باشند، همچنین با توجه به اینکه امروزه دیگر قرارداد‌ها محصور در موارد معین نمی‌باشند بتوان آن‌ها را قراردادی معتبر دانست. در نتیجه در صورتی‌که تخلفی هم در اجرای این قرارداد صورت بگیرد می‌توان بر مبنای مسئولیت قراردادی آن را جبران نمود.
کلیدواژه‌ها