تحقیقات کاربردی فقه و حقوق

تحقیقات کاربردی فقه و حقوق

شهادت زنان در امور مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فارسان
2 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد.
چکیده
در قانون ­مدنی شهادت یکی از ادله ­اثبات­ دعوی به شمار آمده ­است و مواد 1309تا1320 قانون مدنی نیز به بیان موارد و شرایط شهادت و شاهد اختصاص­یافته است. به طور کلی در قانون ­مدنی در مورد تأثیر جنسیت در میزان­ ارزش و اعتبار شهادت سخنی­ گفته نشده و باتوجه به اینکه شرایط لازم برای شاهد ذکر شده اما از مرد بودن و زن ­بودن شهود ذکری نشده است. در امور ­مدنی، اصولاً امور غیرمالی با شهادت­ زنان نه به صورت انفرادی و نه انضمام به مردان قابل ­اثبات نیست. در­ برخی موارد محدود ممکن ­است موضوع را فقط با شهادت زنان ثابت کرد و از آن مواردی است که عادتاً مردان نمی‌توانند بر آن اطلاع­ پیدا کنند مانند تولد ­طفل، بکارت، عیوب باطنی زنان، حیض و امثال ­این‌ها، ولی علی‌الاصول هرجا شهادت­ زنان قابل پذیرش است، شهادت دو زن معادل شهادت یک مرد به حساب می‌آید. شهادت ­زن در امور ­مدنی در برخی از موارد، شهادت ­زنان می‌تواند مقداری از مورد شهادت را اثبات کند نه همه مورد خواسته را، مثلاً در مورد شهادت بر وصیت اگر چهار زن شهادت دهند که فردی مقداری از مال خود را وصیت کرده است، وصیت ثابت می‌شود. هدف از انتخاب این موضوع به ­­عنوان تحقیق بحث و بررسی پیرامون دو چیز است: یکی رفع نگرش تبعیض‌آمیز و تقدم مقررات و رویه‌های نادرست و غیر­عادلانه در مورد زنان که هم با کرامت انسانی و عدالت فردی و اجتماعی مغایر است و هم مانع رشد و توسعه فرهنگی در کشور می‌شود. دیگر بررسی جایگاه و نحوه شهادت ­زنان در امور و دعاوی  مدنی می‌باشد. در عین حال با طرح این مباحث امید می‌رود در جهت اصلاح بعضی از قوانین اقدامی صورت گیرد.
کلیدواژه‌ها

منابع فارسی
- آخوندی، محمود،(۱۳۸۷)، آیین دادرسی کیفری، تهران، سازمان چاپ و انتشارات،
- آشوری، محمد،(۱۳۸۶)، آیین دادرسی کیفری، تهران ، انتشارات سمت، چ هشتم، ج دوم.
- آشوری، محمد،(۱۳۸۴)، آیین دادرسی کیفری، تهران، سمت، ، چ پنجم، ج دوم.
- امامی، سید حسن، (1377)،  حقوق مدنی، بی‌جا، انتشارات اسلامیه، چاپ 16، 1377
- جعفری لنگرودی، محمد جعفر،(1386)، ترمینولوژی حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش.
- رنه، داوید، (1369)، نظامهای بزرگ حقوقی معاصر، ترجمه حسین صفائی، محمد آشوری، عزت اهلل عراقی، چاپ دوم، انتشارات مرکز نشر دانشگاهی
- شمس، عبداالله (1387). ادله اثبات دعوا. تهران: انتشارات دراک، چاپ اول. - شوشتری، زهرا، (1379). کاهش تکلیف در شهادت زنان، مطالعات راهبردی زنان شماره 7.
- قریشی، سید علی اکبر، (1354). قاموس قرآن، تهران، دار الکتب اسلامی، چاپخانه فردوسی
- کاتوزیان، ناصر.(1381). فلسفه حقوق ، شرکت سهامی انتشار، ج 3(منطق حقوق).
- کاتوزیان، ناصر (1385). مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، شرکت سهامی انتشار
- محقق داماد، سید مصطفی،(1377). قواعد فقه (بخش قضائی)، مرکز نشر علوم اسلامی.
- مهر پور،‌ حسین، (1379). مباحثی از حقوق زن، تهران، انتشارات اطلاعات
- مهرپور، حسـین (1374). حقوق بشر در اسناد بین المللی و موضع جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات اطلاعات.
- مهرپور، حسین (1378) .(بررسی ارزش شهادت زن در قوانین حقوق موضوعه ایران و مبانی فقهی آن". نامه مفید، شماره 18.
- هوشمند، فیروزآبادی، حسین؛ محمدی جورکویه، علی، 1391 ،بررسی ارزش اثباتی شهادت زنان و حکمت آن، مجله مطالعات حقوقی، شماره7
ب- منابع عربی
- قرآن کریم
-ابن منظور، محمدبن مکرم ، لسان العرب، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1994م
-الحر العاملی، محمدبن الحسن ، وسائل الشیعه، تهران، المکتبه الاسلامیه چاپ ششم،  1367
-حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام فی مسائل حلال و الحرام، ترجمه: ابوالقاسم ابن احمد انتشارات دانشگاه تهران، چاپ پنجم، 1372
-حلی، حسن ‌بن یوسف،  قواعد الاحکام فی مسائل حلال و حرام، بیروت، مؤسسه ‌فقه شیعه، چاپ اول،
-خویی، سید ابوالقاسم، مبانی تکمله المنهاج، النجف الاشرف، مطبعه الاداب،
-راغب الاصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالمعرفة،
-سبزواری، سید عبدالله علی، المهذب الاحکام، بی‌جا، دفتر آیت الله سبزواری، چاپ چهارم، 1416ه‍
-شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضه البهیه شرح اللمعه الدمشقیه، قم، دفتر نشر تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، 1365
الطباطبائی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، قم، ‌انتشارات دارالعلم، چاپ دهم، 1374
-العجم، رفیق، موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون، و العلوم، (التهانوی)، بیروت، مکتبه البنان، الطبعه الاولی، 1998
-فیروزآبادی شیرازی، مجدالدین محمدبن یعقوب، القاموس المحیط، بی‌جا، للمطبعه الامیریه، الطبعه الثالثه، 1301ه‍
-فیض کاشانی، محمدمحسن؛ مفاتیحالشرائع؛ ج3 ،قم: مجمعالذخائر الإسلامیۀ، 1401ق.
-الفیومی، احمدبن المقری، المصباح المنیر، بی‌جا، انتشارات دارالفکر، بی‌تا
-النجفی، محمد حسن، الجواهرالکلام، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، 1368
پ- قوانین
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.   
- قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری1392.
- قانون مجازات اسلامی 1392.
- قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی 1379.
- قانون اصلاحی تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب 1380.
-قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379
- قانون مدنی مصوب 1310