دانش آموخته کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق، دانشگاه شهید باهنر کرمان.، ایران.
چکیده
وقف یکی از ماندگارترین مظاهر احسان و نیکوکاری و یکی از مصادیق والای غیرخواهی و نمونه بارز باقیات الصالحات است، اصولا نهاد وقف میتواند یک سنت اثر گذار در تعاملات اجتماعی باشد؛ ولی متأسفانه و بنابه دلایل مختلف با اقبالی مناسب از سوی حقوقدانان و فقهای ما روبرو نگردیده است و آنگونه که لازم بوده به جنبههای مختلف آن پرداخته نشده است، بطوریکه در کتب فقهی اکثر فقها در انتهای مباحث مربوط به وصیت به صورت گذرا و کوتاه به آن اشاره شده و قانونگذار نیز در هنگام تدوین قانون مدنی التفاتی شایسته به مباحث آن ننموده است. تحقیق حاضر به هدف تبیین نفوذ نظر واقف در صرف درآمد موقوفات از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه به روش توصیفی، تحلیلی نگاشته شده است . یافتههای تحقیق بیانگر آن است که تاثیر اراده واقف در وقف بیش از تاثیر اراده طرفین در دیگر اعمال حقوقی میباشد. چنان که در فقه قاعده مستقلی تحت عنوان «الوقوف على حسب ما یوقفها اهلها» در این خصوص وجود دارد. هر چند ماده ۷۹ قانون مدنی تلویحاً به اشتراط امانت و نیز ماده ۸۰ به اشتراط وصف مخصوص و ماده ۱۴ آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات اوقاف و امور خیریه به اشتراط صدور گواهی تولیت از سوی شعبه تحقیق اوقاف اشاره کردهاند، لکن فقها و حقوقدانان به شرایط دیگری نیز اشاره کردهاند که برخی مورد اتفاق و بعضی مورد اختلاف است مانند عقل، بلوغ، کفایت، امانت، عدالت و اسلام.
خوئی، سید محمد تقى، الشروط و الا التزامات الشیعه فی العقود، بیروت: بی نا، ۱۴۱۴ق.
شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر،چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳هق.
صفایی، سید حسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی، اشخاص و اموال،چاپ اول، تهران: میزان، ۱۳۷۹.
طباطبایی حکیم، سید محسن، منهاج الصالحین، بیروت:دارالتعارف المطبوعات، ۱۴۱۰ه.ق.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، تکملة العروة الوثقى، قم:کتابفروشى داورى، 1414ق.
طباطبائی، سید علی، ریاض المسائل، قم: انتشارات موسسه النشر، ۱۴۱۲.
کاتوزیان، ناصر، ۱۳۸۸، قواعد عمومی قراردادها، تهران:شرکت انتشار، 1388.
..................، دوره مقدماتی حقوق مدنی، اعمال حقوقی: قرارداد - ایقاع، تهران: شرکت انتشار،1387.
.................، قانون مدنی در نظم کنونی، ذیل ماده ۵۷ قانون مدنی، تهران: نشر میزان، ۱۳۸۹.
کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دارالکتب اإلسالمیه، 1407ق.
معین، محمد ، فرهنگ معین ،چاپ 3، تهران : زرین ، 1386.
موسوی خمینی، سید روح الله، استفتاءات،چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۲۲هق
...................، التحریر الوسیله، بی چا، قم : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، ۱۳۸۵.
نجفی، محمدحسن، جواهر الکالم فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دارإحیاء التراث العربی،1404ق.
مقالات و پایان نامهها
.چلمبری، محمدرضا، "تحلیل فقهی و حقوقی اراده واقف در ایجاد، اداره و انحلال وقف"، پایاننامه ارشد، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، دانشکده حقوق،1391.
ابهری علی آبادی، حمید و رضاییان، عبدلله، "لزوم انطباق موارد جواز بیع عین موقوفه در قانون مدنی ایران با فقه اسلامی"، مقالات و بررسیها، بی تا.
ابهری علی آبادی، حمید؛ رضاییان، عبدالله، "مفهوم و ماهیت وقف و وضعیت مالکیت مال موقوفه در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران"، مقالات و بررسی ها، شماره ۸۶ ،1389.
سنایی، محمد تقی، "شروط صحت شرط، کانون"، سال نهم، - شماره ۱۱ و12، 1344.
طباطبائی، سید صادق، "بررسی فقهی وقف پول "، فصلنامه فقه، سال بیستم، شماره۷۵، 1392.
غفاری، مختار، "بحث و تحقیق در پیرامون وقف در حقوق ایران "، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه تهران، ۱۳۷۵.
